Biryara Serokê Fransayê Macron a naskirina Filistînê bû sedema nerazîbûnên navneteweyî.
Her çend gelek welatan piştgirî dan biryarê jî, Îsraîl û Amerîka bi tundî li dijî planên Parîsê derketin.
Li aliyê din heta niha 142 welatan yan dewleta Filistînê nas kirine yan jî niyeta xwe ya ji bo vê yekê ragihandine.
Serokkomarê Fransayê Emmanuel Macron ragihand ku welatê wî dê di civîna Civata Giştî ya Neteweyên Yekbûyî ya meha Îlonê de Filistînê bi fermî wekî dewletek nas bike.
Macron diyar kir ku ev gav dê “li gorî hewldanên dîrokî yên Fransayê ji bo aştiyek dadperwer û mayînde li Rojhilata Navîn be” û teqez kir ku niha mijara herî girîng bidawîbûna şer û ewlehiya sivîlan e.
Serokkomarê Fransayê diyar kir ku ji bo bidestxistina vê yekê, “divê dewleta Filistînê were avakirin.”
Aliyên Filîstînî helwesta Fransayê bi kêfxweşî pêşwazî kir
Cîgirê serokê Filistînê Mehmûd Abbas, Huseyîn el-Şêx, daxuyaniya Macron bi kêfxweşî pêşwazî kir, di heman demê de Serokwezîrê Îsraîlê Benjamin Netanyahu biryara Parîsê wekî “xelatkirina terorîzmê” bi nav kir.
Hemas jî kêfxweşiya xwe ya li hember daxuyaniya Macron nîşan da û got:
“Ev gaveke di rêça rast de ye ku edaletê ji gelê me yê Filistînî yê bindest re peyda bike û mafê wî yê rewa yê diyarkirina çarenûsê piştgirî bike.
Em bang li hemû dewletên ku hîn Filistîn nas nekirine, bi taybetî jî gelên Ewropayê dikin ku mînaka Fransayê bişopînin.”
Rayedarên Îsraîlî bi tundî Fransayê rexne kirin
Lêbelê, siyasetmedarên Îsraîlî daxuyanî dan ku biryara Parîsê ya naskirina dewleta Filistînê şermezar kirin.
Serokwezîr Benjamin Netanyahu plana Fransayê wekî “platformek ji bo hilweşandina” Îsraîlê bi nav kir.
Wezîrê Derve yê Îsraîlê Gideon Saar îdia kir ku dewleta Filistînê ya ku tê plankirin wê “dewleteke Hamasê” be.
Wezîrê Parastinê yê Îsraîlê Israel Katz nêrînên xwe li ser daxuyaniya Macron anî ziman û got:
“Em ê destûrê nedin avakirina hebûneke Filistînî ku ewlehiya me tehdît dike.”
Di heman demê de Wezîrê Dadê Yariv Levin biryar wekî “şopeke qirêj a tarî li ser dîroka Fransayê” bi nav kir.
142 welatan yan Filistîn nas kirine yan jî amadekariyên wê dikin
Li aliyê din heta niha, 142 welatan, di nav wan de Tirkiye, Norwêc, Spanya û Îrlanda, yan dewleta Filistînê nas kirine yan jî niyeta xwe ya ji bo vê yekê ragihandine.
Lê belê, Îsraîl û Amerîka li dijî çareseriya du dewletan in.
Serokwezîrê Spanyayê Pedro Sanchez, yek ji dijberên navneteweyî yên herî bi deng ên operasyonên Îsraîlê li Xezayê ye, di peyamekê de ku li ser hesabê xwe yê X hatiye weşandin ji raya giştî ya cîhanê re got:
“Divê em bi hev re tiştê ku Netanyahu hewl dide hilweşîne biparêzin. Tekane çareserî çareseriya du dewletan e.”
Wezîrê Derve yê Îrlandayê Simon Harris gava Fransayê wekî “tenê bingeha mayînde ji bo aştî û ewlehiyê ji bo hem Îsraîlî û hem jî Filistîniyan” bi nav kir.
Wezareta Karên Derve ya Siûdî, ku daxuyaniya Macron wekî “dîrokî” bi nav kir, bang li welatên din kir ku vê yekê bişopînin.
