Bandora şerê DYA-Îsraîl li ser Îranê û felcbûna li Tengava Hurmuzê, bazarên cîhanê hejandiye.
Di nava 100 rojan de, jimara keştiyên derbas bûyî bi qasî yên hefteyekê ne.
Yanî ji sedî 90 derbasbûna keştiyan rawestiyaye.
Vê yekê jî di bazirganiya enerjiyê de bi xwere ziyanek ya bêtirî 130 mîlyar dolarî daye avakirin.
Aborînas dibêjin, lêçûna krîzê ji bo aboriya cîhanî trilyonek dolar derbas kiriye.
Bîlançoya 100 rojî ya şerê li Tengava Hurmuzê, ku yek ji rêyên deryayî yên herî stratejîk ên cîhanê ye, hat eşkerekirin.
Beriya şer rojane derdora 129 heta 138 keştî di tengavê re derbas dibûn.
Ev dane di serdema şer de gihişt 10 keştiyan.
Ev jî tê wateya ji ber şer, rêjeya derbasbûna keştiyan bêtirî ji sedî 90 bû.
Ji 28’ê Sibatê ve, dema ku êrîşên DYA û Îsraîlê li ser Îranê dest pê kirin, trafîka bazirganiyê di tengavê de gihîştiye astek dîrokî.
Di şert û mercên asayî de, nêzîkî hezar keştî ji Tengava Hurmuzê derbas dibin.
Di 100 rojên pêşîn ên şer de, tenê 988 keştîyên bazirganî karîn derbas bibin.
Di nava rewşên asayî de ev derbasbûn di nava hefteyekê de pêk dihat.
Di 28’ê Sibatê de, 78 keştî derbas bûn, lê di nav çend rojan de, hejmar daket duyan.
7’ê Gulanê wekî asta herî nizm a serdema şer a bi derbasbûna tenê keştiyekê re hat tomarkirin.
Piraniya keştiyên ku di tengavê re derbas dibûn jî, yên petrolê bûn.
Veguhestina gaza xwezayî ya şilekirî (LNG) hema bêje rawestiyaye.
Ev yek jî bi taybetî ji ber astengiyên di hilberîna LNG a li Qeterê de pêk hat.
Di nava 10 rojan de, tenê 18 keştîyên LNG karîn di tengavê re derbas bibin.
Bazirganiya li Tengava Hurmuzê, ku berê nêzîkî 20 ji sedî bazirganiya petrol û LNG ya cîhanê lê bû, niha bi peymanên taybetî û danûstandinên dîplomatîk bi Îranê re sînordar e.
Li gorî pisporan, krîza 100 rojî ya li Tengava Hurmuzê bandor li ser bazirganiya enerjiyê ya bi qasî 130 milyar dolarî kir.
Dema ku lêçûnên petrol, LNG, veguhastin û zincîra dabînkirinê têne hesibandin, tê texmînkirin ku lêçûna ji bo aboriya cîhanî ji sed milyar dolarî derbas bibe û bandora giştî dibe ku nêzîkî 1 trîlyon dolarî bibe.
