Li gorî pisporan, germahiya bilind û kêmbûna baranê ya ji ber guherîna avhewayê şewatên daristanan gur dike.
Werzê şewatê yê 2025’an li Ewropayê ji bo mîqdara erdê ku hatiye şewitandin rekor şikand.
Îsal li Yekîtiya Ewropayê zêdetirî milyonek hektar erd şewitî.
Ev dever ji tevahiya girava Korsîkayê mezintir e, ji çar qatan zêdetir ji mîqdara sala borî.
Bi tevahî zêdetirî hezar û 800 şewatên daristanan hatin ragihandin, ku zêdetirî 38 milyon ton karbondîoksît berdan atmosferê.
Ji 27 endamên Yekîtiya Ewropayê, tenê Komara Çek, Estonya, Lîtvanya, Lûksembûrg û Maltayê şewat nehatine dîtin.
Îtalya û Romanya bi zêdetirî 450 şewatan derdikevin pêş.
Lê belê, ne hewce ye ku welatên ku herî zêde zirar dîtine ew bin ku herî zêde rapor dikin.
Bo nimûne, li Başûrê Qibrisê tenê sê agir hatine ragihandin, lê ew pir wêranker bûn.
Ji 1’ê Çileyê vir ve, li Spanyayê 400 hezar hektar û li Portekîzê 260 hezar hektar şewitîne.
Ev yek weke ji sedî 3’ê tevahiya erdê Portekîzê û ji sedî 0,8’ê ya Spanyayê ye.
Guherîna avhewayê metirsiya şewatê zêde dike
Pispor hişyar dikin ku guherîna avhewayê sedema sereke ya sezona şewatên wêranker a îsal e.
Pisporek rêveberiya şewatê li Enstîtuya Daristanên Ewropî Alexander Held, got ji bo destpêkirina agir, divê gelek faktor li hev werin, di nav de şert û mercên hewayê, topografya, nebat û sotemenî.
Held ji Euronews re got:
“Senaryoyên guherîna avhewayê ji bo ku hemû faktorên din bi hev re bibin yek da ku rojek agir, an jî tofanek agir a bêkêmasî biafirînin, zemînê amade dikin.”
Li gorî Held, ev şert û merc wê di pêşerojê de pirtir çêbibin, û zextê li ser çavkaniyên agirkujiyê bikin û got:
“Kapasîteya me ya agirkujiyê digihîje sînorên xwe. Tekane tiştê ku em dikarin bikin ev e ku jîngehê berxwedêrtir û amadetir bikin.
Tenê wê demê agirkuj dikarin bi ewlehî û bi bandor bixebitin.”
Rêbazên ku ji bo bidestxistina vê yekê têne bikar anîn kêmkirina nebatan bi rêya paqijkirin an şewitandina kontrolkirî ne.
Nêzîkatiyên din pergalên “daristana çandiniyê” ne, ku hilberîna çandiniyê û dar li heman deverê ne.
