Berpirsên Çînê agirbesta di navbera Îran û Îsraîlê de bi awayekî fermî erênî dît û vê yekê wekî pêngaveke girîng a ji bo kêmkirina aloziyên li Rojhilata Navîn dibînin.
Lê li Moskowê şik û guman serdestiyê li dilxweşiyê dikin.
Agirbesta Îran û Israîlê bûye rojeva cîhanê
Di vê derbarê de Pekînê ji bo parastina berjewendiyên xwe yên aborî û ewlehiya enerjiyê, rêyên alternatîv ên bazirganiyê bi kar anîn.
Li gorî agahiyan, berpirsên payebilind ên Çînê di rojên dawî de li gel hempîşeyê xwe yên Îranî axivîne û wan piştevaniya xwe ya ji bo Tehranê aniye ziman.
Çîn endama her tim ya Konseya Ewlehiyê ya NY’ye û têkiliyên wê yên xurt li gel Îranê hene.
Çîn naxwaze aloziyên li herêmê berfirehtir bibin ji ber nearamî rasterast bandorê li berjewendiyên wê yên aborî yên mezin dike.
Yek ji fikarên herî mezin ên Çînê jî ewlehiya enerjiyê ye.
Hate ragihand ku Çîn rojane nêzîkî 11 milyon bermîl petrol ji derve dikire ku piraniya wê ji welatên Rojhilata Navîn tê.
Divê were gotin ku berhema wê ya navxweyî tenê derdora 5 milyon bermîlan e.
Ev yek Çînê li cîhanê dike hawirdekarê herî mezin a petrolê û her aloziya li Kendavê û Dergehê Hurmizê rasterast bandorê li ewlehiya enerjiyê ya Çînê dike.
Çîn ji ber van metirsiyan xwe bi awayekî cidî amade dike ku rêyên bejayî ji bo kirîn û firotinê aktîvtir bike.
Ev pêngav beşek e ji projeya mezin a “Kember û Rê” ku armanc dike, Çînê bi rêya korîdorên bejayî û deryayî bi Ewropa, Asya û Afrîkayê ve girê bide.
Her wiha Pekîn bi aktîvkirina rêyên bejayî dixwaze kêmtir girêdayî rêyên deryayî yên bi metirsî be û ewlehiya bazirganiya xwe misoger bike.
Bi kurt û kurmancî, helwesta Çînê ya li hemberî aloziyên dawî yên di navbera Îran û Îsraîlê de dualî ye.
Ji aliyekî ve bi rêyên dîplomatîk hewl dide agirê şer kêm bike û li aramiyê digere û ji aliyê din ve jî ji bo ku berjewendiyên wê yên aborî yên mezin zererê nebînin li alternatîvên stratejîk digere da ku kêmtir girêdayî rêyên deryayî yên bi metirsî be.
Moskowê ji agirbeta Îran û Israîlê bi guman e
Li aliyê din Moskow bi guman li agirbesta Îran û Îsraîlê dinêre lê piştgiriya xwe ya ji bo Tehranê du care û sêcare dike.
Kremlin agirbesta Îran û Îsraîlê wekî pêngaveke “erênî û nazik” bi nav dike lê Wezîrê Karên Derve yê Rûsyayê jî tekez kir ku ew li gel aştiyê ne.
Berpirsên Rûsyayê bi awayekî fermî piştgiriyê didin kêmkirina aloziyên Îran û Îsraîlê.
Lê di heman demê de Moskow bi guman e ku ev aramî demdirêj be û wê wekî “aramiyeke demkî” dinirxîne.
Hate ragihandin ku çavkaniyên dîplomatîk ên li Moskowê îşaret bi wê yekê dikin ku Kremlin bawer nake ku pirsgirêkên bingehîn ên di navbera her du aliyan de hatibin çareserkirin.
