Êrîşên dagirkerî û qirkirnê yên Dewleta Tirk û hevakarê wê DAIŞ’ê li ser herêmê bû sedem ku gelek kes hem di şer de û hem jî ji ber bermahiyên şer, endamekî canê xwe wenda bikin û bibin gazî.
Navenda Protezê ya Heyva Sor a Kurd, ji bo bi hezaran gaziyan, bûye hêviya jiyanê.
Ji ber rewşa şer, qezayên tirafîkê û hin nexweşiyan jî gelek kesan hin endamên canê wenda kirin û bûn astegdar.
Bi taybet jî li herêmên Bakur û Rojhilatê Sûriyê ev rewş gelekî li pêş e.
Piştî salên dirêj ên şer, bi hezaran şervan û welatî jî bûn birîndarên şer.
Ev kes ji bo karibin jiyana xwe bi rengekî asayî derbas bikin, pêwîsitiya wan bi endamên çêkirî ango protezan heye.
Ji bo ku karibin van edamên çêkirî peyda bikin, neçar bûn ku herin Şamê yan jî Başûrê Kurdistanê. Ev yek jî ji bo gelek kesan zehmet bû.
Ji bo vê yekê jî Heyva Sor a Kurd li ser asta Bakur û Rojhilatê Sûriyê Navenda Protezê ava kir.
Kar û xebatên navendê di 2015’an dest pê kirin, niha jî di qonaxa berfirehkirinê de ye.
Navend ji 3 beşan pêk tê; fîzyoterapî, beşa alîkariya psîkolojîk û beşa çêkirina dest û lingên sînayî.
Li vir piranî dest û lingên sînayî (çêkirî) tên çêkirin.
Li gorî Navenda Protezê di navbera salên 2015-2020’an de 4 hezar û 500, di navbera 2020-2022’an de jî 5 hezar û 600 astengdar û gaziyan, ling û destên sînayî di navendê de peyda kirine.
Ling û destên sînayî bi 2 awayan li Navenda Protezê tên peydakirin; sifinc û silîkon.
Ji lingan re beşên jora çokê û jêra çokê hene.
Ji bo milan jî lep, zend û enîşk hene.
Parçeyên ku tên çêkirin jî ji bo tevgerînê û sabitbûyînê hene.
Di dawiyê de jî qalikên bedewkirinê hene.
Navenda Protezê her 6 meh an jî salê carekê, ling û destên sînayî diguherîne.
Ev yek jî li gorî temen an jî taybetmendiyên laş diguhere.
Li ser mijarê teknîsyenê Navenda Protezê Rêbaz Elî da zanîn ku navend bê şert û merc pêşwaziya hemû astengdar, gaziyên şer û nexweşan dike.
04:18-04:48
Yek ji kesên ku Navenda Protezê lingê sînayî jê re peyda kiriye, zarokê bi navê Hisên El-Hisên e.
Di 2015’an de Hisên ji ber bermahiyên şer li Qamişloyê birîndar dibe û lingê xwe wenda dike, ev 7 sal in jî serdana navendê dike.
Hisên got:
“Dema mayîn bi min ve teqiya min got ez nema dijîm. Şikûr ji xwedê re ez niha dijîm û rewşa min baş e.”
Mihemed Hac Hisên (62) jî di dema leşkeriya hikumeta Sûriyê de, lingekî wê jê dibe.
Hac Hisên got:
“Gelek caran li Şamê min lingê xwe guhertiye, lê ji ber rewşa heyî em nikarin herin.
Her tiştê ji me re pêwîst li vê navendê heye.”
