Rêxistina Rojnamevanên Sînornenas (RSF) ragihand ku di nava 20 salên dawî de 1668 rojnamevan li cîhanê ji ber pîşeya xwe hatine kuştin.
Tirkiye ya cihê xwe di rêza sêyem de digre, ji bo rojnamevanên Ewropî weke welatê herî xeternake.
Rêxistina Rojnamevanên Sînornenas (RSF) ragihand ku li cîhanê di 20 salên dawî de hezar û 668 rojnameger ji ber erkên xwe hatine kuştin.
Li gorî daneyên RSF’ê yên salên 2003-2022’an, Iraq û Sûriye ji bo rojnamegeran welatên herî metirsîdar ên cîhanê bûn.
Di van 20 salên dawî de li van her du welatan bi giştî 578 rojnameger hatine kuştin.
Piştî Iraq û Sûriyê bi 125 kuştinan Meksîka û bi 107 kuştinan Fîlîpîn tên.
Li Pakîstanê 93, li Efxanistanê 81, li Somalî jî 78 rojnameger hatin kuştin.
Sekreterê Giştî yê RSF’ê Christophe Deloire diyar kir ku serdema 2003-2022’an di warê azadiya agahî de yek ji serdema herî kujer bû û got,
“Li pişt hejmaran rû, kesayet û jêhatîbûn hene.
Biryardariya kesên ji bo agahdarî, lêgerîna heqîqetê û rojnamegeriyê jiyana xwe ji dest dane heye.”
RSF: Salên herî tarî 2012 û 2013
Di rapora RSF’ê de hat gotin, “serdema herî reş” a ji bo rojnamegeran salên 2012 û 2013’an bû, bi giranî ji ber şerê Sûriyê.
Hate diyarkirin ku di sala 2012’an de 144, 2013’an jî 142 rojnameger hatine kuştin.
Di nava demên pêş de jî jimara kuştinan kêm bûye û 2019’an ketiye asta herî jêr.
Lê şerê ku bi êrîşa Rûsyayê ya li ser Ukraynayê di 24ê Sibata 2022an de dest pê kir bû sedema zêdebûna hejmara rojnamevanên ku hatin kuştin.
RSF’ê ragihand ku di sala 2021’an de 51, di sala 2022’an de jî heta niha 58 rojnameger di peywirê de hatine kuştin.
Li Ukraynayê di 19 salên dawî de bi giştî 12 endamên çapemeniyê hatin kuştin.
Hat diyarkirin ku piştî destpêkirina şer îsal 8 rojnameger mirine.
Tirkiye piştî Rûsya û Ukrayna di rêza sêyem de ye
Rûsya di nava 20 salên dawî de bi kuştina 25 rojnamegeran ji bo rojnamegeran bûye welatê herî xeternak ê Ewropayê.
Piştî Rûsya, Ukrayna bi 20 mirinan di rêja duyem ye.
Tirkiye bi 9 mirinan di rêza sêyemîn de ji bo rojnamevanan welatê herî xeternak li Ewropayê ye.
Di raporê de hate destnîşankirin ku herêmên ku şer û pevçûnên çekdarî lê hene, herêmên herî bi xetere ne, lê ev nayê wê wateyê ku herêmên din di rewşeke ewletir de ne.
RSF’ê da xuyakirin,
“Di nava 20 salên dawî de li herêmên ‘aştî’ ji qadên ‘şer’ zêdetir rojnameger rastî kuştinê hatine.
Piraniya dozan bi lêpirsînên sûcên organîze û gendeliyê ve girêdayî ne.”
Di vê çarçoveyê de RSF’ê diyar kir ku Amerîka ji bo endamên çapemeniyê parzemîna herî metirsîdar e û da zanîn ku li tevahiya cîhanê hema bêje nîvê kuştinên rojnamegeran li Amerîkayê tên kirin.
Li gorî raporê, di nava 20 salên dawî de li Meksîkayê 125, li Brezîlyayê 42, li Kolombiyayê 31 û li Hondurasê 26 rojnameger li ser erka xwe hatine kuştin.
