Daristana Amazonê ku di cîhanê de daristana herî mezine bi metirsiya hişkesaliyê re rû bi rû maye.
Di 2023’an de ziwabûna li daristanê girhişt asta rekorê.
Li gorî zanyaran ger ev rewş wisa dewam bike metirsiyeke mezin li benda cîhanê ye.
Di sala 2023’an de daristana Amazonê bi ziwabûneke herî dijwar re rû bi rû ma.
Ev yek jî weke zûhabûna herî dijwar hate tomar kirin.
Ji bo gelek bajaran çûnûhatina avê çeman qut bû.
Li herêmê şewata daristanan gelekî zêde bû û wê yekê zerareke mezin daye jîngehê.
Rewşa xirab a hewayê û germaya zêde metirsiya zanyaran zêdetir kiriye.
Hin zanyar ditirsin ku bûyerên wiha yên hewayê daristana herî mezin a cîhanê berbi xalîbûyînê ve bibe.
Bi vê re pêşerojekek pir tarî li benda cîhana me ye.
Rewşa hewayê bandoreke neyênî li behra Atlantîka Bakur kir
Rewşa nebaş a hewayê bandoreke nebaş li ava behrê ya li Atlantîka Bakur jî kir.
Îsal bi awayekî ne normal ava berhrê germ bû û hewaya germ bandoreke nebaş li herêma Amazonê kir.
Vê rewşa nebaş jiyana zindiyên di nava daristanê jî zehmet kir.
Li gorî Enstîtuya Lêkolînê ya Neteweyî ya Amazonê her sal rewşa li daristinê xirabetir dibe û daristan bi hişkesaliyê re rû bi rû dibe.
Li gorî hin texmînan zuhabûna ku di sala 2015’an de rû da tenê li beşek piçûk a daristanê 2,5 mîlyar dar û nebat kuşt.
Lê zuhabûna ku di van salên dawiyê de derketiye ji wê salê girantire.
Li gorî zanyaran ger ev rewş wisa dewam bike metirsiyeke mezin li benda daristanê ye.
Ji ber ku daristana Amazonê di heman demê de wekî avjenek karbonê jî kar dike.
Yek ji girîngiya daristanê jî ew e ku pergalek hewayê diafirîne.
Ji ber girîngiya xwe ya mezin weke daristana baranê û hewayê jî tê binav kirin.
Zuhabûna daristanan bi xwe re mêtirsiya derketina şewatê zêde dike
Li daristana baranê ya berfireh, av ji daran diherike û ewrên baranê çêdike.
Ji ber vê yekê av pênc-şeş caran tê veguhestin, bi vî rengî, daristan dikare sar û şil bimîne.
Bi vê re ava vexwarinê jî tê temîn kirinê û jiyana li hundurê daristanê bi rêk û pêk didome.
Heke beşek mezin a daristanê zuha bibe, dibe ku ev mekanîzma hilweşe.
Jixwe ev metirsî gelek caran ji aliyê zanyaran ve hatiye behskirin.
Li aliyê din zuha bûna daristanê bi xwe re metirsiya derketina şewatê jî zêde dike.
Ji ber ku derketina şewateke piçûk jî dikare di demeke nêz de ji kontrolê derkeve û mezin bibe.
Şewatên ku îsal li daristanê rû da bi zelalî ev metirsî raxiste ber çavan.
