Li Şilî destûra bingehîn ya bi referandûmekê dihat xwestin bê guhertin pêk nehat.
Şîliyan di destûra bingehîn ya serdema dîktator Pinochet de îsrar kirin.
Ji ber vê bo guhertina distûrê gotin “na”.
Li Şîliyê destûra bingehîn a nû ya ku dihat xwestin şûna ya di dema dîktator Augusto Pinochet de hatibû amadekirin, nehat qebûlkirin.
Hat ragihandin ku di referanduma ku roja doh hat kirin de ji sedî 99’ê dengan hatin jimartin û ji sedî 62’ê beşdaran jî dengê “na” bikar anîn.
Rêjeya alîgiran ji sedî 38’ma.
Ji bo referandûma mijara gotinê ji 15 milyon hilbijêr hatibû xwestin ku biçin ser sindoqan.
Di rapirsiyekê de jî hat diyarkirin ku wê destûra bingehîn bê redkirin.
Pêşnûmeya qanûna bingehîn a nû li welêt bû sedema nîqaşên tund.
Di pêşnûmeyê de hat destnîşankirin ku civakên xwecihî ku ji sedî 13 ê nifûsê pêk tînin, bên naskirin.
Bi destûra nû re wê xweserî ji van civakan re bihata dayîn û hiqûqa xwe bi dest bixistana.
Di pêşnûmeya destûra bingehîn ya ji 178 rûpelan pêk tê û bi armanca “dewleta hiqûqê ya civakî û demokratîk” hat destnîşankirin ku kurtaj bibe qanûnî û parastina jîngehê jî bi destûra bingehîn were garantîkirin.
Bi redkirina pêşnûmeya nû re, destûra bingehîn a kevin a di dema dîktator Augusto Pinochet (1973-1990) de hatiye amadekirin û gelek caran hatiye guherandin, wê di meriyetê de bimîne.
Referandûm ji bo Serokomarê çep Gabriel Boric ê ku ev nêzî 6 meh in li ser kar e, têkçûn e.
Serokomar Borîç bi axaftina xwe ya li Kuliyeya Serokomariyê têkçûna xwe qebûl kir.
Serokê berê yê xwendekaran Borîç jî diyar kir ku ew ê ji bo reformên siyasî yên li welêt bixebitin û ji bo pêkanîna destûra nû hemû hêza xwe bikar bînin.
Siyasetmedarê muhafazakar José Antonio Kast ku alîgirê Pînochet e, di daxuyaniya xwe de got,
“Serok Boric, ev têkçûn têkçûna we ye jî.”
Kast di pêşbirka serokatiyê de li hember Borîç di tûra duyemîn a hilbijartinên serokomariyê yên Kanûna sala borî de winda kiribû.
Pêvajoya amadekirina metna destûra bingehîn a nû ya li Şîlî, li gorî şîdet û talankirina li welêt a sala 2019’an e.
Di çalakiyan de ji ber bêedaletiya civakî gelek caran daxwaza nûkirina wê hatibû kirin.
